P8, P9, P11, C2, C3… czyli co właściwie oznaczają te wszystkie tajemnicze symbole przy roślinach?

Jeśli kiedykolwiek próbowałeś(-aś) kupić roślinę i zobaczyłeś(-aś) przy jej nazwie coś w rodzaju P9, P11, C2 albo C3, a Twoją pierwszą myślą było „świetnie, tylko dlaczego ta roślina ma numer seryjny?”, witaj w świecie szkółkarskich oznaczeń.

Nie, P9 nie jest nazwą modelu doniczki, C3 nie oznacza trzeciego poziomu wtajemniczenia ogrodnika, a liczba przy roślinie nie jest tajnym kodem, który trzeba rozszyfrować przed dopuszczeniem do zakupu. Chociaż momentami branża ogrodnicza robi wszystko, żeby właśnie tak to wyglądało. Te symbole mają jednak całkiem konkretną funkcję. Informują przede wszystkim o rodzaju i rozmiarze pojemnika, w którym znajduje się roślina. Problem polega na tym, że mamy tutaj dwa różne sposoby opisywania pojemników. I właśnie dlatego P9 i C3 nie są dwiema wersjami tego samego systemu.

W największym skrócie: P9 oznacza kwadratową doniczkę o określonej długości boku – w tym przypadku 9 cm, P11 oznacza doniczkę o długości boku 11 cm, a C3 oznacza okrągły pojemnik o pojemności około 3 litrów.

I już tutaj zaczyna się mały ogródkowy bałagan, bo P11 mówi nam o wymiarze doniczki, natomiast C3 o jej pojemności. Nie można więc po prostu spojrzeć na dwie cyferki i uznać, że „11 jest większe od 3, więc doniczka P11 musi być większa od doniczki C3”. Matematyka może i jest zachwycona, ale ogrodnictwo właśnie patrzy na nią z politowaniem.

Co więcej, oznaczenie pojemnika nie mówi automatycznie, jak wysoka jest roślina, ile ma lat ani jak wielka będzie w przyszłości. P9 nie oznacza rośliny o wysokości 9 cm, a C3 nie oznacza trzyletniego krzewu. Rozmiar pojemnika jest jednym z parametrów opisujących materiał szkółkarski, ale nie jest magiczną wyrocznią przepowiadającą przyszłość rośliny.

W tym artykule rozłożymy więc te wszystkie P9, P11, P13, C2, C3, C5 i inne doniczkowe szyfry na części pierwsze. Wyjaśnimy, co właściwie oznaczają poszczególne symbole, czym różni się doniczka P od doniczki C, dlaczego P9 nie oznacza 9 litrów i czy większa doniczka rzeczywiście zawsze oznacza większą roślinę.

Czyli spokojnie. Nie trzeba kończyć szkółki ogrodniczej ani zdobywać dostępu do tajnych archiwów Związku Szkółkarzy. Wystarczy przeczytać kilka akapitów. A potem już żadna P9 nie będzie Ci straszna.
 

Zobacz też nasze inne artykuły

Czy rośliny z in vitro są gorsze?

Pojedynek roślin: mrozoodporność sagowca i daktylowca

 

 

Po co w ogóle stosuje się oznaczenia P9, P11 czy C2?

Bo ktoś kiedyś doszedł do słusznego wniosku, że „mała kwadratowa doniczka” nie jest szczególnie precyzyjną jednostką miary. W szkółkarstwie rośliny produkowane są w ogromnej liczbie doniczek o różnych wymiarach i pojemnościach. Gdyby każdą z nich opisywać wyłącznie słowami „mała”, „średnia”, „duża” albo – jeszcze gorzej – „całkiem spora”, zrobiłby się z tego niezły bałagan. A szkółkarze mają już wystarczająco dużo powodów, żeby patrzeć w niebo i zastanawiać się, co tym razem wymyśliła pogoda.

Dlatego stosuje się oznaczenia pojemników, które pozwalają znacznie szybciej i precyzyjniej określić, w czym dana roślina została wyprodukowana i jest sprzedawana.

Określenia P9, P11 czy C3 to swego rodzaju skrót techniczny.  Zamiast pisać „Roślina znajduje się w kwadratowej doniczce o boku około 9 cm” można napisać po prostu: doniczka P9. I nagle cała branża wie, o jaki typ pojemnika chodzi. No, prawie cała. Klient, który widzi to po raz pierwszy, może natomiast przez chwilę zastanawiać się, czy właśnie kupuje roślinę, czy część zamienną do kombajnu.

Takie oznaczenia ułatwiają komunikację pomiędzy szkółkami, producentami, hurtowniami, sklepami i klientami. Szczególnie wtedy, gdy trzeba opisać setki albo tysiące roślin bez każdorazowego pisania rozprawy doktorskiej o plastikowym pojemniku.

Po drugie te określenia ułatwiają określenie rozmiaru materiału szkółkarskiego. Jeżeli jedna roślina jest oferowana w doniczce P9, a druga w P11, otrzymujemy konkretną informację o rozmiarze ich pojemników. Podobnie w przypadku pojemników oznaczanych jako C2, C3 czy C5 – liczba informuje o klasie objętości pojemnika.

Po trzecie oznaczenie pojemnika pozwala szybko zorientować się, na jakim etapie produkcji znajduje się roślina i w jakim pojemniku jest oferowana. Ale tutaj trzeba uważać na jedną bardzo częstą pułapkę. Rozmiar pojemnika nie jest tym samym co rozmiar rośliny. P9 nie oznacza, że roślina ma 9 cm wysokości. C3 nie oznacza, że ma 3 cm, 3 lata ani że jej właściciel potrzebuje trzech prób, żeby jej nie zabić. Dwie rośliny znajdujące się w pojemnikach tego samego rozmiaru również nie muszą wyglądać identycznie. Mogą różnić się wysokością, szerokością, liczbą pędów, pokrojem czy stopniem rozwoju – bo rośliny, ku rozpaczy wszystkich zwolenników prostych tabelek, nie są produkowane jako identyczne plastikowe figurki.

Po czwarte: żeby łatwiej organizować produkcję, transport i sprzedaż. Dla szkółkarza informacja o rozmiarze pojemnika ma znaczenie praktyczne. Wpływa między innymi na sposób rozmieszczenia roślin w szkółce, liczbę roślin, które można ustawić na określonej powierzchni, sposób przygotowania roślin do transportu, logistykę zamówień, dobór opakowań i miejsca podczas przewozu, planowanie kolejnych etapów produkcji.

I wreszcie: żeby klient dostał konkretniejszą informację. Z punktu widzenia osoby kupującej roślinę oznaczenie doniczki jest po prostu jednym z parametrów produktu. Jeżeli widzisz przy roślinie informację doniczka P9, wiesz, że znajduje się ona w określonym typie doniczki o określonym wymiarze. Jeżeli widzisz C3, wiesz, że roślina jest oferowana w pojemniku o pojemności około 3 litrów. To znacznie bardziej użyteczna informacja niż samo: „doniczka średnia”. Bo „średnia” to pojęcie względne. Dla przedszkolaka średnia doniczka może być wiadrem. Dla kolekcjonera stuletnich drzew – kubeczkiem po jogurcie.

Litera P oznacza kwadratową doniczkę produkcyjną. Czyli pojemnik, w którym roślina jest uprawiana podczas produkcji szkółkarskiej, zanim trafi do Twojego ogrodu, na balkon albo w miejsce, w którym będziesz przez kolejne lata udawać, że masz pełną kontrolę nad jej życiem.

I właśnie tutaj zaczyna się ważna rzecz: P9 nie oznacza po prostu „doniczka o pojemności 9 litrów”. Wręcz przeciwnie. W oznaczeniach typu P liczba odnosi się do wymiaru doniczki, a nie do liczby litrów znajdujących się w środku. P9 to doniczka kwadratowa o boku około 9 cm. I tyle. Żadnej numerologii, kodu genetycznego ani informacji o tym, ile razy roślina przeżyła przesadzanie.

A doniczka P11? Analogicznie: P11 oznacza doniczkę o wymiarze 11 cm. W przypadku standardowego oznaczenia P chodzi o doniczkę kwadratową, a wymiar odnosi się do długości jej boku.

Czyli:

P8 → około 8 cm

P9 → około 9 cm

P11 → około 11 cm

P13 → około 13 cm

Im większa liczba, tym większa długość boku doniczki.

Ale uwaga: w materiałach szkółkarskich można spotkać również dodatkowe oznaczenia określające kształt pojemnika. Przykładem jest P11r, gdzie „r” wskazuje na doniczkę okrągłą o średnicy 11 cm. To istotne, ponieważ samo P11 i P11r nie powinny być traktowane jako dwa identyczne pojemniki tylko dlatego, że mają tę samą liczbę.

Czyli mamy:

P11 → doniczka kwadratowa, wymiar 11 cm

P11r → doniczka okrągła, średnica 11 cm

Brzmi skomplikowanie? Spokojnie. To jeszcze nie jest moment, w którym potrzebujemy tablicy, czerwonego sznurka i zdjęcia podejrzanej doniczki przypiętego pinezką do ściany.

Wystarczy zapamiętać, że litera P mówi nam, że mamy do czynienia z określonym typem doniczki produkcyjnej, a liczba określa jej wymiar. Dodatkowe oznaczenia mogą doprecyzowywać jej kształt.

Dlaczego akurat doniczki produkcyjne?

Bo roślina nie trafia do szkółki od razu w eleganckiej ceramicznej donicy, którą można postawić na tarasie i fotografować na Instagramie. W produkcji szkółkarskiej potrzebne są przede wszystkim praktyczne, lekkie, trwałe i możliwie łatwe do ustawiania pojemniki, które pozwalają efektywnie produkować duże liczby roślin.

Doniczka produkcyjna ma więc przede wszystkim służyć roślinie podczas określonego etapu jej uprawy. A kiedy roślina osiągnie odpowiedni etap, może zostać przesadzona do większego pojemnika albo trafić do sprzedaży. Dlatego informacja „P9” mówi nam coś konkretnego o obecnym pojemniku rośliny, ale nie opowiada całej jej historii. Nie dowiemy się z niej automatycznie ile roślina ma lat, jak wysoka jest, jak szeroka będzie w przyszłości, jak długo rosła w tej doniczce ani czy jej poprzednia doniczka była emocjonalnie wspierająca. Ostatniego parametru branża na szczęście jeszcze nie standaryzuje.

Doniczki P8, P9, P11 itd. – czyli szybka ściąga

Jeżeli nie masz ochoty zapamiętywać całej historii ewolucji plastikowego pojemnika, zapamiętaj tylko to:

P = doniczka produkcyjna. Liczba = nominalna długość boku doniczki.

Skoro P9 mamy już rozpracowane, czas na drugiego zawodnika w tej doniczkowej układance, czyli literę C. I tutaj zasada jest inna. C oznacza okrągłą doniczkę produkcyjną, a liczba określa jej pojemność w litrach.

Czyli:

C2 → doniczka o pojemności około 2 litrów

C3 → doniczka o pojemności około 3 litrów

C5 → doniczka o pojemności około 5 litrów

I nagle robi się łatwiej. No, prawie. Bo przecież nie moglibyśmy mieć jednego systemu oznaczeń, który działałby tak samo dla wszystkich doniczek. Gdzie byłaby wtedy cała radość z ogrodniczego zamieszania?

Określenia P9 i C2 mówią o czymś innym

To najważniejsza rzecz do zapamiętania: P9 opisuje wymiar doniczki. C2 opisuje pojemność pojemnika. Dlatego nie można porównywać P9 i C2 tak, jakby były dwoma poziomami tej samej skali. To trochę jak porównywanie człowieka po wzroście i po wadze. Można powiedzieć, że oba parametry coś o nim mówią, ale próba stworzenia równania „180 cm = 80 kg, więc 9 cm = 2 l” jest już momentem, w którym matematyka zaczyna dyskretnie wychodzić z pokoju.

Co właściwie oznacza litera „C” przy doniczkach?

W oznaczeniach szkółkarskich C odnosi się do okrągłych doniczek produkcyjnych, stosowanych przede wszystkim przy większych roślinach. W odróżnieniu od oznaczeń typu P, gdzie kluczowy jest wymiar doniczki, tutaj najważniejsza jest pojemność pojemnika.

Dlatego możemy spotkać między innymi:

• C2 – około 2 litrów,
• C3 – około 3 litrów,
• C5 – około 5 litrów,
• C7,5 – około 7,5 litra,
• C10 – około 10 litrów,
• C15 – około 15 litrów,
• C20 – około 20 litrów.

Dlaczego przy większych roślinach stosuje się doniczki określane literą C?

Bo kiedy roślina robi się większa, samo podawanie wymiaru doniczki przestaje być tak wygodnym sposobem opisu. Wyobraź sobie dużą roślinę szkółkarską w solidnym pojemniku. Informacja, że ma on 10 litrów, daje znacznie bardziej użyteczną informację o jego klasie niż samo podanie jednego wymiaru. Dlatego przy większych roślinach bardzo często spotkasz oznaczenia takie jak: C3, C5, C10 czy C20.

Doniczki C2, C3, C5 itd. – czyli szybka ściąga

Na pierwszy rzut oka wszystko wygląda podejrzanie prosto. Mamy P9 i mamy  C2. Czyli jedna roślina ma „9”, druga ma „2”. Logiczny wniosek człowieka, który właśnie odkrył liczby: 9 jest większe od 2, więc doniczka P9 musi być większa od C2. No właśnie nie. Problem polega na tym, że P9 i C2 opisują pojemniki za pomocą dwóch różnych parametrów. P9 mówi o długości boku doniczki, natomiast C2 mówi o pojemności.

W oznaczeniu P9 liczba 9 odnosi się do nominalnego wymiaru doniczki – około 9 cm. Czyli: P9 = doniczka produkcyjna o boku o długości około 9 cm. W oznaczeniu C2 liczba 2 odnosi się do objętości pojemnika – około 2 litrów. Czyli: C2 = pojemnik o pojemności około 2 litrów.  I tutaj kończy się możliwość prostego porównania. Bo próbujemy zestawić centymetry z litrami. Można oczywiście rozpocząć bardzo kreatywną dyskusję, ale nie doprowadzi nas ona do żadnego sensownego wyniku.

Dlaczego określenia P9 nie można po prostu przeliczyć na litry?

To kolejne miejsce, w którym łatwo wpaść w pułapkę. Skoro wiemy, że doniczka P9 ma bok o długości około 9 cm, można pomyśleć: „No dobrze, ale skoro znamy wymiary, to policzmy, ile litrów ma doniczka P9”. Problem w tym, że sam wymiar P9 nie określa całej geometrii pojemnika. Znaczenie mają między innymi kształt doniczki, jej wysokość, szerokość, proporcje, konstrukcja, a nawet to, czy mamy do czynienia z konkretnym wariantem danego typu pojemnika.

Dlatego nie można stworzyć uniwersalnej zasady P9 = X litrów i stosować jej bezrefleksyjnie do każdej doniczki oznaczonej P9. To właśnie dlatego system P i system C pozostają od siebie niezależne.
 

Ma. Tylko nie należy przypisywać mu nadprzyrodzonych właściwości. Jeśli kupujesz roślinę w doniczce P9, P11, C2 czy C5, informacja o pojemniku mówi Ci coś więcej niż tylko to, ile plastiku znajduje się wokół bryły korzeniowej. Rozmiar pojemnika może być wskazówką dotyczącą etapu produkcji rośliny, wielkości jej bryły korzeniowej i stopnia rozwoju systemu korzeniowego. Ale słowo-klucz brzmi tutaj: wskazówką. Nie wyrocznią. Bo gdyby wystarczyło spojrzeć na symbol na doniczce, żeby dokładnie określić kondycję, wiek i potencjał rośliny, szkółkarze mogliby zwolnić połowę personelu i zatrudnić człowieka od naklejania etykiet. Natura, jak zwykle, nie wyraziła na to zgody.

Większa doniczka może oznaczać bardziej rozwiniętą bryłę korzeniową

W dużym uproszczeniu można przyjąć, że większy pojemnik daje roślinie więcej miejsca na rozwój systemu korzeniowego. Jeżeli więc porównujesz dwie rośliny tego samego gatunku, produkowane w podobny sposób, roślina znajdująca się w większym pojemniku może mieć większą i bardziej rozwiniętą bryłę korzeniową. I to ma znaczenie przy sadzeniu. Dobrze rozwinięty system korzeniowy oznacza, że roślina ma już sporą część swojej „podziemnej infrastruktury” przygotowaną do dalszego wzrostu. Po posadzeniu do gruntu korzenie mogą kontynuować rozwój w znacznie większej przestrzeni.

Ale właśnie tutaj trzeba postawić grubą kreskę: większa doniczka nie gwarantuje automatycznie większej ani lepiej rozwiniętej bryły korzeniowej. Na jej stan wpływają również między innymi gatunek i odmiana rośliny, wiek, czas spędzony w danym pojemniku, sposób produkcji, tempo wzrostu, częstotliwość przesadzania, warunki uprawy. Czyli samo określenie doniczka C5 nie daje nam magicznej informacji: „korzenie są piękne, zdrowe i właśnie skończyły studia”.

Rozmiar pojemnika może być informacją o etapie produkcji

To szczególnie istotne przy roślinach szkółkarskich. Roślina zaczyna zwykle w mniejszym pojemniku, a wraz ze wzrostem może być przesadzana do kolejnych, większych. Dlatego oznaczenie pojemnika może pośrednio informować o tym, na jakim etapie produkcji znajduje się roślina. Roślina w doniczce P9 i roślina w doniczce C10 mogą więc reprezentować dwa różne etapy produkcji i różnić się nie tylko wielkością pojemnika, ale również wielkością bryły korzeniowej i samej rośliny.

Tylko znowu: pojemnik nie opowiada całej historii. Roślina w większym pojemniku nie musi być automatycznie starsza od tej w mniejszym. Może być po prostu inaczej prowadzona, szybciej rosnąć, wymagać wcześniejszego przesadzenia albo należeć do gatunku, który znacznie szybciej wypełnia pojemnik korzeniami.

Rośliny nie są niestety produkowane według instrukcji: P9 → P11 → C2 → C3 → dorosłość.

To byłoby bardzo wygodne, ale wtedy ogrodnictwo straciłoby połowę swojej zdolności do komplikowania rzeczy, które powinny być proste.

Czy większa doniczka oznacza większą roślinę?

Często może, ale nie zawsze.  I to jest bardzo ważne rozróżnienie. Większy pojemnik daje możliwość wykształcenia większej bryły korzeniowej, a rośliny znajdujące się na bardziej zaawansowanym etapie produkcji często są również większe. Ale nie istnieje uniwersalna zasada: większy pojemnik = większa roślina.

Wyobraź sobie niewielką roślinę o powolnym wzroście posadzoną w doniczce C5 oraz szybko rosnący gatunek w doniczce P11. Sama liczba na etykiecie nie powie Ci, która roślina będzie wyższa. Dlatego jeśli chcesz wiedzieć, jakiej wielkości roślinę faktycznie kupujesz, sprawdzaj jej wysokość, szerokość, formę prowadzenia albo inne parametry podane w opisie. Doniczka jest tutaj dodatkową informacją, a nie linijką.

A co rozmiar doniczki oznacza przy sadzeniu rośliny w ogrodzie?

Kiedy roślina trafia do gruntu, sytuacja się zmienia. W doniczce jej system korzeniowy był ograniczony przez ściany pojemnika. Po posadzeniu dostaje dostęp do znacznie większej przestrzeni. Dlatego rozmiar pojemnika może mieć znaczenie przede wszystkim dlatego, że daje nam pewne pojęcie o wielkości bryły korzeniowej, z którą roślina trafia do ogrodu. Większa bryła może oznaczać bardziej rozwinięty system korzeniowy i bardziej zaawansowany etap produkcji. Nie oznacza jednak, że po posadzeniu możesz już o roślinie zapomnieć. Nadal trzeba zapewnić jej odpowiednie stanowisko, właściwe podłoże, odpowiednią wilgotność i warunki zgodne z wymaganiami konkretnego gatunku.
 

P9, P11, C2, C3… jeszcze niedawno mogły wyglądać jak przypadkowa kombinacja liter i cyfr, którą ktoś przykleił do rośliny, żeby sprawdzić, czy klient się podda. Na szczęście sprawa jest znacznie prostsza.

P oznacza kwadratową doniczkę produkcyjną, a liczba odnosi się do jej nominalnego wymiaru. Dlatego P9 to doniczka o wymiarze około 9 cm, a P11 – około 11 cm.

C oznacza okrągłą doniczkę produkcyjną, a liczba informuje o jej orientacyjnej pojemności. Czyli C2 to około 2 litry, C3 – około 3 litry, a C5 – około 5 litrów.

I najważniejsze: P9 i C2 nie są dwoma punktami na jednej skali. Pierwsze oznaczenie odnosi się do wymiaru, drugie do pojemności. Próba bezpośredniego porównania ich samych w sobie ma mniej więcej tyle sensu, co pytanie, czy 20 stopni jest większe od 5 kilogramów.

Rozmiar pojemnika może być przydatną wskazówką dotyczącą etapu produkcji rośliny oraz potencjalnej wielkości jej bryły korzeniowej, ale nie jest automatycznym miernikiem wieku, wysokości ani jakości egzemplarza. A już po posadzeniu do ogrodu sam symbol na doniczce ma coraz mniejsze znaczenie. Roślina ma wtedy znacznie ważniejsze sprawy na głowie: stanowisko, glebę, wilgotność, światło i warunki odpowiednie dla konkretnego gatunku.

Czyli całą tę doniczkową kryptografię można sprowadzić do kilku prostych zasad:

P = wymiar doniczki.

C = pojemność pojemnika.

Większa liczba nie zawsze oznacza „większą roślinę”. Rozmiar pojemnika nie jest certyfikatem jakości. I już. Możesz teraz spokojnie spojrzeć na P9, P11 czy C3 i wiedzieć, co autor miał na myśli.